Στο Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» του ΕΣΠΑ 2021-2027 εντάσσονται δύο εμβληματικές ερευνητικές προτάσεις, μετά από απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση. Πρόκειται για τα έργα «HERON» και «COPE-Nano», τα οποία έχουν ήδη εγκριθεί στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής δράσης «Teaming for Excellence» του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».
Η συνολική συμπληρωματική χρηματοδότηση ανέρχεται σε 30 εκατομμύρια ευρώ (15 εκατ. ευρώ ανά έργο) και καλύπτεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και εθνικούς πόρους, αποτελώντας απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή των ελληνικών φορέων στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Το έργο HERON στοχεύει στη δημιουργία του πρώτου Κέντρου Αριστείας Ρομποτικής στην Ελλάδα, εστιάζοντας στις τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης και τη βιομηχανική καινοτομία. Τον συντονισμό έχει το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», με τη συνεργασία του Ιταλικού Ινστιτούτου Τεχνολογίας (IIT) και του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καρλσρούης (KIT). Η έρευνα θα αναπτυχθεί στους τομείς της Ρομποτικής Ασφάλειας & Διάσωσης, της Ρομποτικής Εξωτερικού Πεδίου (γεωργία, ναυτιλία, εφοδιαστική, διάστημα) και της Ρομποτικής Υγείας. Στο πλαίσιο του έργου θα δημιουργηθούν σύγχρονα εργαστήρια και Makerspace για τη δοκιμή μηχανοτρονικών συστημάτων.
Το έργο COPE-Nano επικεντρώνεται στη δημιουργία ενός αυτόνομου Κέντρου Αριστείας στα Οργανικά, Εκτυπωμένα Ηλεκτρονικά (FPEs) και τις Νανοτεχνολογίες. Η πρωτοβουλία βασίζεται στην εμπειρία του Εργαστήριου Νανοτεχνολογίας LTFN του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), το οποίο συντονίζει το έργο με τη στήριξη των Πανεπιστημίων του Μπορντό (UBx) και του Κέιμπριτζ (CAM). Οι εφαρμογές της έρευνας θα καλύψουν τομείς όπως τα προηγμένα υλικά, η ενέργεια, η νανοϊατρική, η πληροφορική και η αγροδιατροφή, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία της χώρας στον επιστημονικό χάρτη.
Η ευρωπαϊκή δράση «Teaming for Excellence» αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό των εθνικών συστημάτων Έρευνας και Καινοτομίας μέσω συμπράξεων με κορυφαία διεθνή ιδρύματα. Με τη συγχρηματοδότηση του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» να αγγίζει το 50%, τα δύο αυτά έργα μεγάλης εμβέλειας επιτρέπουν την αναβάθμιση των ερευνητικών υποδομών και την προσέλκυση επιστημονικού δυναμικού υψηλού επιπέδου. Η περίοδος υλοποίησης των πράξεων ορίζεται βάσει των σχετικών Συμφωνιών Χρηματοδότησης (Grant Agreements), με ανώτατο όριο ολοκλήρωσης την 31η Δεκεμβρίου 2030.