Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα εκτεταμένο νομοθέτημα 761 άρθρων που φιλοδοξεί να αλλάξει συνολικά το πλαίσιο λειτουργίας δήμων και περιφερειών στη χώρα.
Ο νέος Κώδικας, που θα παραμείνει ανοιχτός για παρατηρήσεις έως τις 4 Ιουνίου 2026, συγκεντρώνει και κωδικοποιεί σχεδόν 2.000 διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις, επιχειρώντας να δημιουργήσει ένα ενιαίο και πιο λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, στόχος είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των ΟΤΑ, η απλοποίηση διαδικασιών, η ενίσχυση της διαφάνειας αλλά και η μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στις τοπικές υποθέσεις.
Ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, έκανε λόγο για μια «νέα σελίδα» στην ιστορία της Αυτοδιοίκησης, σημειώνοντας ότι ο Κώδικας αποτελεί αποτέλεσμα συνεργασίας στελεχών του υπουργείου, αιρετών και υπηρεσιακών παραγόντων της αυτοδιοίκησης.
Οι 10 βασικές αλλαγές που φέρνει ο νέος Κώδικας
1. Ενιαίος Κώδικας για δήμους και περιφέρειες
Για πρώτη φορά δημιουργείται κοινό και ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο για όλη την Αυτοδιοίκηση, αντικαθιστώντας το πολυδιάσπαρτο θεσμικό καθεστώς προηγούμενων δεκαετιών.
2. Δημοτικά δημοψηφίσματα με ηλεκτρονική ψηφοφορία
Θεσμοθετείται η δυνατότητα διεξαγωγής συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων, ακόμη και μέσω ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.
3. Ενίσχυση συμμετοχής των νέων
Αναβαθμίζονται τα συμβούλια νέων με σαφές πλαίσιο εκλογής και ψηφιακές διαδικασίες συμμετοχής.
4. Περισσότερη διαφάνεια και λογοδοσία
Ενισχύεται η υποχρεωτική δημοσιοποίηση αποφάσεων και η χρήση ψηφιακών εργαλείων ελέγχου και ενημέρωσης των πολιτών.
5. Αναδιοργάνωση των οργάνων διοίκησης
Αποσαφηνίζονται οι αρμοδιότητες δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, επιτροπών και συλλογικών οργάνων ώστε να μειωθούν οι συγκρούσεις αρμοδιοτήτων.
6. Νέο πλαίσιο οικονομικής διαχείρισης
Καθιερώνεται ενιαίο πλαίσιο οικονομικής διοίκησης για δήμους και περιφέρειες με στόχο μεγαλύτερη διαφάνεια και καλύτερο έλεγχο δαπανών.
7. Αντικειμενικός έλεγχος νομιμότητας
Ο έλεγχος των πράξεων των ΟΤΑ θα αφορά αποκλειστικά τη νομιμότητα και όχι τη σκοπιμότητα, μέσω νέου πληροφοριακού συστήματος εποπτείας.
8. Ξεκάθαρο καθεστώς για αιρετούς
Ρυθμίζονται με σαφήνεια ζητήματα αντιμισθίας, αδειών και επαγγελματικής δραστηριότητας των αιρετών.
9. Σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων
Καταγράφονται αναλυτικά οι αρμοδιότητες δήμων και περιφερειών ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις και διοικητικά κενά.
10. Ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης
Προβλέπεται η ανάπτυξη νέων ψηφιακών εφαρμογών και διαλειτουργικοτήτων για καλύτερη εξυπηρέτηση πολιτών και ηλεκτρονική συμμετοχή στις διαδικασίες.
Τι αλλάζει για τους πολίτες; Ο νέος Κώδικας στοχεύει και στη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, καθώς προβλέπει:
- λιγότερη γραφειοκρατία,
- ταχύτερες διαδικασίες,
- ευκολότερη πρόσβαση στις υπηρεσίες,
- περισσότερη διαφάνεια,
- καλύτερη ενημέρωση,
- μεγαλύτερη δυνατότητα συμμετοχής στις τοπικές αποφάσεις.
Παράλληλα, η ενίσχυση της ψηφιακής λειτουργίας δήμων και περιφερειών αναμένεται να διευκολύνει σημαντικά την καθημερινή επαφή πολιτών και επιχειρήσεων με την Αυτοδιοίκηση.
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Ιουνίου 2026, σηματοδοτώντας μία από τις μεγαλύτερες θεσμικές παρεμβάσεις στην Αυτοδιοίκηση των τελευταίων δεκαετιών.