Τη δυνατότητα παροχής δωρεάν σίτισης, καταλύματος ή χρηματικού επιδόματος στέγασης σε εργαζομένους που υπηρετούν σε ορεινές, νησιωτικές και άλλες περιοχές με ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες προβλέπει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η ρύθμιση περιλαμβάνεται στο άρθρο 529 του νόμου 5314/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 103 Α΄ της 29ης Ιουνίου 2026. Το νέο πλαίσιο δεν καθιερώνει ένα ενιαίο επίδομα που θα καταβάλλεται αυτόματα από το κράτος. Παρέχει στους επιλέξιμους δήμους, στις περιφέρειες και στα νομικά τους πρόσωπα τη δυνατότητα να αποφασίζουν οι ίδιοι τη χορήγηση της ενίσχυσης, εφόσον διαθέτουν τους απαιτούμενους οικονομικούς πόρους.
Η διάταξη επιδιώκει να περιορίσει τις δυσκολίες στελέχωσης δημόσιων υπηρεσιών σε περιοχές όπου η εύρεση κατοικίας είναι δύσκολη ή ακριβή και το κόστος διαβίωσης λειτουργεί αποτρεπτικά για εργαζομένους που καλούνται να υπηρετήσουν μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους.
Ποιους δήμους αφορά η δυνατότητα παροχής
Τη σίτιση, το κατάλυμα ή το αντίστοιχο χρηματικό επίδομα μπορούν να χορηγούν οι ορεινοί δήμοι, οι νησιωτικοί δήμοι και τα νομικά τους πρόσωπα.
Στη ρύθμιση περιλαμβάνονται επίσης δήμοι με μόνιμο πληθυσμό έως 30.000 κατοίκους, εφόσον τουλάχιστον το 50% των δημοτικών κοινοτήτων τους χαρακτηρίζεται ορεινό στο σχετικό μητρώο της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
Αντίστοιχη δυνατότητα έχουν και οι περιφέρειες στις οποίες υπάγονται γεωγραφικά οι συγκεκριμένοι δήμοι. Αυτό σημαίνει ότι η παροχή μπορεί να χρηματοδοτείται είτε σε δημοτικό είτε σε περιφερειακό επίπεδο, χωρίς όμως να επιτρέπεται η καταβολή της ίδιας ενίσχυσης δύο φορές στον ίδιο εργαζόμενο.
Οι κατηγορίες των εργαζομένων
Στους πιθανούς δικαιούχους περιλαμβάνονται αρχικά οι υπάλληλοι του αντίστοιχου δήμου, της περιφέρειας ή του νομικού προσώπου, ανεξάρτητα από τη σχέση εργασίας τους. Η διάταξη καλύπτει ρητά και τους αποσπασμένους υπαλλήλους που υπηρετούν στους συγκεκριμένους φορείς.
Παράλληλα, η παροχή μπορεί να δοθεί:
- στο παραϊατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό των Κέντρων Υγείας και των δημόσιων νοσοκομείων,
- στο προσωπικό του ΕΚΑΒ,
- στο ένστολο προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας,
- στα στελέχη του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής,
- στους πυροσβέστες,
- και στο ένστολο προσωπικό των σωφρονιστικών καταστημάτων.
Στην ίδια ρύθμιση εντάσσονται οι νεοδιόριστοι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, για χρονικό διάστημα έως πέντε χρόνια από την τοποθέτησή τους, καθώς και οι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί.
Καλύπτονται επίσης τα μέλη του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού και του Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού.
Δεν πρόκειται για αυτόματο επίδομα
Για να χορηγηθεί η παροχή απαιτείται απόφαση του αρμόδιου δημοτικού, περιφερειακού ή διοικητικού συμβουλίου.
Πριν από την απόφαση, η οικονομική υπηρεσία πρέπει να βεβαιώσει ότι ο φορέας διαθέτει τους απαραίτητους πόρους. Το αρμόδιο συμβούλιο καθορίζει στη συνέχεια:
- ποια μορφή θα έχει η παροχή,
- ποιοι θα τη λάβουν,
- για πόσο χρονικό διάστημα,
- με ποιον τρόπο θα παρέχονται η σίτιση ή το κατάλυμα,
- και ποιο θα είναι το ύψος του χρηματικού επιδόματος.
Η οικονομική ενίσχυση μπορεί να καλύπτει το ενοίκιο ή άλλες σχετικές στεγαστικές δαπάνες, όμως δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό που πραγματικά κατέβαλε ο εργαζόμενος. Δεν προβλέπεται, συνεπώς, ένα κοινό ποσό για όλους τους δικαιούχους σε ολόκληρη τη χώρα.
Τι προβλέπεται για γιατρούς και νοσηλευτές
Ο Κώδικας δίνει ευρύτερη δυνατότητα ενίσχυσης του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού των δημόσιων δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας και των δημόσιων νοσοκομείων.
Οι συγκεκριμένες παροχές μπορούν να χορηγούνται από όλους τους δήμους της χώρας, όχι μόνο από τους ορεινούς, μικρούς ή νησιωτικούς. Εξαιρούνται, ωστόσο, οι δήμοι της Περιφέρειας Αττικής και της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης.
Από την εξαίρεση της Αττικής εξαιρείται με τη σειρά της η Περιφερειακή Ενότητα Νήσων, επομένως οι δήμοι των νησιών της Αττικής μπορούν να εφαρμόσουν τη διάταξη.
Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται οι γιατροί όλων των ειδικοτήτων, ανεξάρτητα από τη μορφή απασχόλησής τους, ακόμη και όταν παρέχουν υπηρεσίες με δελτίο παροχής υπηρεσιών.
Ποιοι αποκλείονται από την ενίσχυση
Η παροχή δεν μπορεί να χορηγηθεί σε εργαζόμενο που είναι ήδη κάτοικος της περιοχής όπου υπηρετεί. Αποκλείεται επίσης όταν ο ίδιος, ο σύζυγός του ή ανήλικο τέκνο τους διαθέτει πλήρη κυριότητα ή επικαρπία κατοικίας στην περιοχή υπηρεσίας.
Για υπαλλήλους περιφέρειας, ως περιοχή υπηρεσίας θεωρείται η αντίστοιχη περιφερειακή ενότητα. Στις περιφέρειες που περιλαμβάνουν νησιά, εξετάζεται κατά περίπτωση η περιφερειακή ενότητα ή το συγκεκριμένο νησί στο οποίο εργάζεται ο δικαιούχος.
Παράλληλα, απαγορεύεται η σωρευτική λήψη της ίδιας παροχής από περισσότερους φορείς. Πριν αρχίσει η καταβολή της, ο εργαζόμενος πρέπει να υποβάλει υπεύθυνη δήλωση ότι δεν λαμβάνει αντίστοιχη ενίσχυση από άλλο δημόσιο φορέα και να ενημερώσει άμεσα σε περίπτωση μεταβολής.
Η πρακτική εφαρμογή της ρύθμισης θα εξαρτηθεί τελικά από τις αποφάσεις και τις οικονομικές δυνατότητες κάθε δήμου ή περιφέρειας. Ο νόμος προσφέρει το θεσμικό εργαλείο, αλλά η πραγματική έκταση των παροχών θα καθοριστεί τοπικά, ανάλογα με τις ανάγκες στελέχωσης και τα διαθέσιμα κονδύλια.