Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που μπαίνει σε διαβούλευση, φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι δήμοι και οι περιφέρειες θα διαχειρίζονται τα αποθεματικά τους. Στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι να υπάρχει καλύτερη οικονομική οργάνωση, μεγαλύτερη ετοιμότητα απέναντι σε έκτακτες κρίσεις και πιο στενή σύνδεση των οικονομικών της αυτοδιοίκησης με τους δημοσιονομικούς στόχους της χώρας.
Σύμφωνα με το Άρθρο 367, κάθε δήμος και περιφέρεια θα πρέπει υποχρεωτικά να προβλέπει στον προϋπολογισμό του ένα «Γενικό Αποθεματικό». Πρόκειται ουσιαστικά για ένα οικονομικό «μαξιλάρι ασφαλείας», το οποίο θα χρησιμοποιείται όταν προκύπτουν έκτακτες ανάγκες ή όταν οι προβλεπόμενες πιστώσεις δεν επαρκούν.
Το ύψος του αποθεματικού δεν ορίζεται από το κράτος, αλλά αποφασίζεται από το δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο κατά την ψήφιση του προϋπολογισμού.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον και στα ειδικά αποθεματικά για φυσικές καταστροφές. Ο νέος Κώδικας προβλέπει ρητά ότι οι ΟΤΑ θα πρέπει να διατηρούν διαθέσιμους πόρους για περιπτώσεις όπως πλημμύρες, πυρκαγιές, ακραία καιρικά φαινόμενα και γενικότερα ζητήματα πολιτικής προστασίας. Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα τελευταία χρόνια οι τοπικές κοινωνίες έρχονται συχνά αντιμέτωπες με φυσικές καταστροφές και έκτακτες ανάγκες.
Παράλληλα, το Άρθρο 373 προβλέπει ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες θα μπορούν να μεταφέρουν πιστώσεις από το γενικό αποθεματικό για την ενίσχυση υφιστάμενων κωδικών ή για τη δημιουργία νέων, όταν αυτό είναι απαραίτητο. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή θα γίνεται πλέον με αυστηρότερους όρους, ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν αλλοιώνεται ο σκοπός των χρηματοδοτήσεων και ότι τηρούνται οι κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Σημαντική κρίνεται και πρόβλεψη, σύμφωνα με την οποία οι Υπουργοί Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα μπορούν κάθε χρόνο, μέσω κοινής υπουργικής απόφασης, να επιβάλλουν ειδικό αποθεματικό στους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ.
Το συγκεκριμένο αποθεματικό θα έχει «κλειδωμένο» χαρακτήρα, δηλαδή δεν θα μπορεί να χρησιμοποιείται για άλλες δαπάνες ή για μεταφορά πιστώσεων.
Οι νέες ρυθμίσεις θα ανοίξουν συζήτηση στην αυτοδιοίκηση. Από τη μία πλευρά, ενισχύεται η οικονομική θωράκιση των δήμων απέναντι σε κρίσεις και έκτακτες ανάγκες, από την άλλη, αρκετοί αιρετοί εκφράζουν ανησυχίες ότι περιορίζεται η οικονομική ευελιξία των ΟΤΑ, καθώς δεσμεύονται πόροι που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε έργα, κοινωνικές παρεμβάσεις και καθημερινές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ο νέος Κώδικας δείχνει ξεκάθαρα ότι η οικονομική λειτουργία των δήμων και των περιφερειών μπαίνει σε μια νέα περίοδο αυξημένης εποπτείας, ελέγχου και προγραμματισμού, με τα αποθεματικά να αποκτούν πλέον κομβικό ρόλο στη συνολική δημοσιονομική διαχείριση της αυτοδιοίκησης.