Την πρότασή του για ένα νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ανέπτυξε ο Αλέξης Τσίπρας κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο Σεράφειο, παρουσιάζοντας το «Σχέδιο Αριστοτέλης».
Ο ίδιος χαρακτήρισε το σχέδιο ως τη νέα αρχιτεκτονική για τη διοικητική οργάνωση της χώρας και ως την πρώτη ουσιαστική πράξη της «Νέας Μεταπολίτευσης», στοχεύοντας στη διόρθωση των στρεβλώσεων που δημιούργησε το προηγούμενο πλαίσιο.
Κεντρικός άξονας της πρότασης είναι η επαναξιολόγηση των βίαιων και αναγκαστικών συνενώσεων του «Καλλικράτη», με πρόβλεψη για επανασύσταση και αυτονομία σε περισσότερους από 100 δήμους σε όλη τη χώρα.
«Η χωρική συγκεντροποίηση του Καλλικράτη δημιούργησε μεγάλες χωρικές ενότητες στις οποίες η θεμελιώδης «αρχή της εγγύτητας» της δημοτικής Αρχής προς τους δημότες δεν μπορεί να λειτουργήσει, με αποτέλεσμα την ποιοτική υποβάθμιση της τοπικής δημοκρατίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σήμερα περίπου 90.000 δήμους με μέσο πληθυσμό 5.600 κατοίκους, ενώ η Ελλάδα 332 δήμους με μέσο πληθυσμό πάνω από 30.000.»
Παράλληλα, για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη προτείνεται η συγκρότηση μητροπολιτικών συνδέσμων με διευρυμένες αρμοδιότητες, όπως:
- Ο χωροταξικός σχεδιασμός
- Οι μεταφορές
- Η πολιτική προστασία
- Η διαχείριση υδάτων
- Οι παράκτιοι χώροι.
Οι τέσσερις πυλώνες εγγυήσεων του σχεδίου
Το «Σχέδιο Αριστοτέλης» εδράζεται σε τέσσερις βασικές εγγυήσεις για την ενίσχυση της αυτοδιοικητικής λειτουργίας:
Γεωγραφική Ισότητα: Ίδρυση Εθνικού Παρατηρητηρίου για την εξάλειψη των περιφερειακών ανισοτήτων.
Οικονομική Αυτονομία: Θεσμοθέτηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) ως εξασφαλισμένο ποσοστό του ΑΕΠ (περίπου 2 δισ. ευρώ ετησίως) για τις τρέχουσες λειτουργίες των δήμων, παράλληλα με τη δημιουργία μόνιμου επενδυτικού σκέλους.
Ενίσχυση της Δημοκρατίας: Εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών με ποσοστό 50% (σε α’ ή β’ γύρο), καθιέρωση τοπικών δημοψηφισμάτων και εισαγωγή συμμετοχικής διακυβέρνησης.
Ψηφιακός Μετασχηματισμός: Διαφανής, αποτελεσματική και ψηφιοποιημένη διοικητική λειτουργία.
Χρηματοδοτικά εργαλεία και πόροι 15 δισεκατομμυρίων ευρώ
Για την υλοποίηση του σχεδίου προτείνεται μια δέσμη χρηματοδοτικών εργαλείων που υπόσχεται την εισροή έως και 15 δισεκατομμυρίων ευρώ στους ΟΤΑ εντός μιας αυτοδιοικητικής θητείας, χωρίς επιπλέον δημοσιονομικό κόστος.
Στα μέτρα περιλαμβάνονται η απόδοση του συνόλου του τέλους ανθεκτικότητας στους Δήμους, η διοχέτευση του 6% των αποθεματικών του Πράσινου Ταμείου, καθώς και η μεταφορά του 40% του νέου εθνικού φακέλου στην Αυτοδιοίκηση.
Επιπλέον, προβλέπεται η δημιουργία ενός νέου προγράμματος «Φιλόδημος» ύψους 3,5 δισ. ευρώ ανά πενταετία (700 εκατ. ευρώ ετησίως), το οποίο θα χρηματοδοτηθεί μέσω της δέσμευσης 250 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και τη μόχλευσή τους σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.