Κοινό μέτωπο για τη διεκδίκηση των ανταποδοτικών τελών που απορρέουν από τη λειτουργία μεγάλων υδροηλεκτρικών σταθμών και τα οποία, όπως επισημαίνουν, δεν έχουν αποδοθεί επί δεκαετίες, συγκροτούν οι Δήμοι Αγράφων, Αγρινίου, Αμφιλοχίας και Καρπενησίου. Μετά από μακρά περίοδο θεσμικών παρεμβάσεων, διαλόγου και επαφών με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τη ΔΕΗ Α.Ε., οι τέσσερις δήμοι προχωρούν πλέον συντονισμένα στην άσκηση των προβλεπόμενων ένδικων μέσων.
Σύμφωνα με τους δήμους, η ΔΕΗ έχει αναπτύξει σημαντικό μέρος της παραγωγικής της δραστηριότητας αξιοποιώντας μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα, τα οποία αποτελούν βασικούς πυλώνες του εθνικού ενεργειακού συστήματος. Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτών των έργων συνοδεύτηκε από σοβαρές κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες. Όπως επισημαίνουν υπήρξε απώλεια οικισμών, εκτοπισμός κατοίκων, καταστροφή περιουσιών και εκτεταμένες μεταβολές στο φυσικό περιβάλλον.
Για άνιση μεταχείριση κάνουν λόγο οι Δήμοι
Οι δήμοι επισημαίνουν ότι δημιουργείται σαφής αντίφαση από το γεγονός πως ανταποδοτικό τέλος αποδίδεται ήδη σε μικρά υδροηλεκτρικά έργα, ενώ μεγάλες εγκαταστάσεις –όπως αυτές της λεκάνης του Αχελώου– εξαιρούνται, παρά το πολλαπλάσιο περιβαλλοντικό και οικονομικό τους αποτύπωμα. Η πρακτική αυτή, όπως τονίζουν, εγείρει ζητήματα άνισης μεταχείρισης και απόκλισης από την αρχή της αναλογικότητας.
Επιπλέον, η μη αναδρομική εφαρμογή της σχετικής Υπουργικής Απόφασης από το 2022 στερεί σημαντικούς πόρους από τους τέσσερις δήμους, εντείνοντας το αίσθημα αδικίας στις τοπικές κοινωνίες που ήδη αντιμετωπίζουν γεωμορφολογικές δυσκολίες, ελλείψεις υποδομών και δημογραφικές πιέσεις.
Στηρίζουν οι θεσμικοί φορείς
Το αίτημα για θεσμοθέτηση ανταποδοτικού «πράσινου» τέλους ύδατος για τα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα θεωρείται ώριμο και τεκμηριωμένο. Παράλληλα, έχει τύχει στήριξης από θεσμικούς φορείς όπως το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, η ΚΕΔΕ και η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επισημαίνεται επίσης η ανάγκη εφαρμογής αντίστοιχων εισφορών ανεξαρτήτως μεγέθους παραγωγικής δραστηριότητας.
Υπό αυτά τα δεδομένα, οι τέσσερις δήμοι κρίνουν ότι η προσφυγή στη Δικαιοσύνη αποτελεί αναγκαία επιλογή, με βασικούς στόχους:
- την καταβολή των προβλεπόμενων ανταποδοτικών τελών,
- την αναδρομική απόδοσή τους από το 2022,
- και τέλος τη θεσμική κατοχύρωση ενός ενιαίου, δίκαιου και συνεκτικού πλαισίου για όλες τις μορφές Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων υδροηλεκτρικών έργων.