Το έντονο ενδιαφέρον των Ευρωπαίων εταίρων του πρωτοποριακού ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus+ «Back to Land» («Επιστροφή στη Γη»), προκάλεσε η εμπειρία της Πίνδου σχετικά με τον δυναμικό ρόλο των πολιτιστικών συλλόγων και των αποδήμων στην διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και της ζωής στα ορεινά χωριά.
Οι εργασίες του παραπάνω προγράμματος συνεχίζονται στην επαρχία του Ρίμινι της Περιφέρειας Εμίλια Ρομάνια της Ιταλίας. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχει ενεργά το «Δίκτυο Πίνδος» και η Terra Thessalia, ως εταίροι από την Ελλάδα. Το «παρών» δίνουν ο πρόεδρος του Δικτύου και δήμαρχος Αργιθέας Ανδρέας Στεργίου, με τον διευθυντή Σεραφείμ Φελέκη, οι οποίοι έχουν σειρά επαφών και ουσιαστικών συζητήσεων με εκπροσώπους ευρωπαϊκών οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, επιστημονικών φορέων και εταίρων του προγράμματος από την Ιταλία, τη Γαλλία, την Κύπρο και την Κροατία.
Καθοριστική χαρακτηρίζεται και η συμβολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ως επιστημονικού εταίρου στο πρόγραμμα, με υπεύθυνο τον καθηγητή χωροταξίας, Δημήτρη Γούσιο, ο οποίος συμβάλλει στην επιστημονική τεκμηρίωση και αξιολόγηση των δράσεων και των αποτελεσμάτων του.
Η θεματική, του εν λόγω ευρωπαϊκού προγράμματος, συμπίπτει με την κοινή πρωτοβουλία που προσφάτως έχει ληφθεί από το «Δίκτυο Πίνδος» και την Terra Thessalia, στην οποία συμμετέχει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, σχετικά με την αναζωογόνηση των ορεινών κοινοτήτων της Πίνδου μέσω της προσέλκυσης και διατήρησης πληθυσμού, ενώ τα τελικά συμπεράσματα και οι προτάσεις του προγράμματος πρόκειται να παρουσιαστούν το επόμενο διάστημα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στόχο να αποτελέσουν τη βάση για τη διαμόρφωση νέων ευρωπαϊκών πολιτικών σχετικά με τις ορεινές και λιγότερο ευνοημένες περιοχές.
Εν όψει της επικείμενης επίσκεψης της διεθνούς ομάδας στην Πίνδο τους επόμενους μήνες, διερευνήθηκαν οι τρόποι με τους οποίους δύναται να εκπληρώσει η τοπική αυτοδιοίκηση το εγχείρημα της προσέλκυσης και διατήρησης του πληθυσμού στην ύπαιθρο.
Ο κ. Δημήτριος Γούσιος, σε δηλώσεις του, τόνισε την διαμόρφωση θετικών προοπτικών για την επανακατοίκηση της υπαίθρου, ωστόσο, υπογράμμισε ότι απαιτείται ριζική αναπροσαρμογή της προσέγγισης αυτού του ζητήματος, όχι με όρους διάσωσης και αναπλήρωσης του δημογραφικού αλλά ως τόπος ανάπτυξης και παραγωγής μικρών κοινοτήτων. Μιλώντας για την Terra Thessalia, ο κ. Γούσιος αποκάλυψε, ακόμη, ότι στα «σκαριά» υπάρχει ένας μεθοδολογικός οδηγός, με τη χρηματοδότηση της Γαλλικής Δημοκρατίας, για το σχεδιασμό της προσέλκυσης νέου πληθυσμού ιδιαίτερα στις ορεινές περιοχές.
Ο οδηγός αυτός, σύμφωνα με τον καθηγητή, έχει ως στόχο να σχεδιάζει, να οργανώνει και να στηρίζει ενδογενείς πρωτοβουλίες οι οποίες βασίζονται σε τρεις δομικές αρχές:
- να τοποθετηθεί η τοπική κοινότητα στο επίκεντρο της δυναμικής υποδοχής και κινητοποίησης των εδαφικών πόρων·
- να καθοριστούν οι περιοχές παρέμβασης με βάση λειτουργικά κριτήρια (χρόνος πρόσβασης, επίπεδα υπηρεσιών, ζώνες διαβίωσης) και όχι διοικητικά όρια·
- να δομηθεί η διαδικασία υποδοχής γύρω από ένα μηχανισμό υποστήριξης και παρακολούθησης των διαφόρων φάσεων εγκατάστασης νέου πληθυσμού.
Σε σχετική δήλωσή του ο πρόεδρος του «Δικτύου Πίνδος» και δήμαρχος Αργιθέας, Ανδρέας Στεργίου τονίζει πως το Δίκτυο συζητά με τιςκοινότητες των Απένινων όρεων, στην Εμίλια Ρομάνια, ώστε να γίνει πραγματικότητα η ανάπτυξη της ευρωπαΐκής υπαίθρου και τα χωριά της Ευρώπης να αποκτήσουν νέα προοπτική.Υπογραμμίζει, τέλος, τη σημασία του επιτυχημένου παραδείγματος της Πίνδου τόσο για την Ελληνική όσο και για την ευρωπαΐκή ύπαιθρο.
Το πρόγραμμα «Back to Land» αποτελεί μία από τις πιο καινοτόμες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες του Erasmus+, καθώς επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο βιώσιμης επανεγκατάστασης πληθυσμών στις ορεινές περιοχές της Ευρώπης. Στόχος του είναι να δημιουργηθούν οι βέλτιστες συνθήκες ζωής και προοπτικής για νέες οικογένειες, επαγγελματίες, παραγωγούς και επενδυτές, ώστε να σταματήσει η ερήμωση των λιγότερο ευνοημένων περιοχών.