Ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης μιλά στον OTA24 για το όραμά του για την Κρήτη του 2030,αναλύει τον τρόπο αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων, αναφέρεται στις μεγάλες αναπτυξιακές προτεραιότητες του νησιού και εξηγεί πώς η Περιφέρεια επιδιώκει να συνδυάσει την οικονομική ανάπτυξη με την κοινωνική συνοχή, την καινοτομία, την προστασία του περιβάλλοντος και την ανάδειξη της πολιτιστικής και γαστρονομικής ταυτότητας της Κρήτης.
Κύριε Περιφερειάρχη, η Κρήτη βιώνει μια περίοδο σημαντικού
μετασχηματισμού με μεγάλα έργα υποδομής σε εξέλιξη. Ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητες του σχεδιασμού σας για την Κρήτη της επόμενης δεκαετίας και ποιο είναι το αναπτυξιακό αποτύπωμα των ευρωπαϊκών πόρων στο νησί;
Ο πρόλογος του βιβλίου για την Κρήτη της επόμενης δεκαετίας έχει γραφτεί ήδη και
το όραμά μας για το 2030 περιγράφει μια Κρήτη δυναμική, βιώσιμη, ευφυή, με
ισχυρή κοινωνική συνοχή και αυτοπεποίθηση.
Στόχος μας είναι η πλήρης σύγκλιση με τις προηγμένες ευρωπαϊκές νησιωτικές περιφέρειες και η κάλυψη του αναπτυξιακού ελλείμματος περασμένων δεκαετιών, το οποίο συσσωρεύτηκε εξαιτίας
δύσκαμπτων αντιλήψεων και της αδυναμίας του κεντρικού κράτους να μεταβεί
εγκαίρως στο μοντέλο της Περιφερειακής Διακυβέρνησης.
Η αναπτυξιακή μας στρατηγική εδράζεται σε στέρεες βάσεις, καθώς ολοκληρώσαμε το προηγούμενο
Περιφερειακό Πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2014-2020 με πλήρη απορρόφηση των πόρων,
χρηματοδοτώντας 350 έργα συνολικού προϋπολογισμού 450 εκατομμυρίων ευρώ.
Παράλληλα, μόνο την τελευταία πενταετία, από το Πρόγραμμα Δημοσίων
Επενδύσεων χρηματοδοτήσαμε έργα 411 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ τα
συγχρηματοδοτούμενα έργα ξεπέρασαν τα 605 εκατομμύρια ευρώ.
“Νέα Κονδύλια για στρατηγικές επενδύσεις που αλλάζουν την Κρήτη”
Τώρα, προχωράμε δυναμικά με το Νέο ΕΣΠΑ «Κρήτη 2021-2027», ύψους 565
εκατομμυρίων ευρώ, και το νέο Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030,
προϋπολογισμού 200 εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία αποτελούν τον βατήρα για το
μεγάλο άλμα του νησιού μας.
Οι πόροι αυτοί κατευθύνονται σε κρίσιμες υποδομές, όπως το νέο Διεθνές Αεροδρόμιο στο Καστέλλι που μας καθιστά διεθνή κόμβο
αερομεταφορών, την ολοκλήρωση του Βόρειου Οδικού Άξονα από την Κίσσαμο έως
τη Σητεία και τις δύο ηλεκτρικές διασυνδέσεις που αίρουν την ενεργειακή
απομόνωση του νησιού.
Παράλληλα, δίνουμε προτεραιότητα σε ουσιαστικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την ανθεκτικότητα των υδάτων, την προσιτή στέγαση, την πολιτική προστασία και την κοινωνική ένταξη των ευάλωτων ομάδων.
Στον τομέα της καινοτομίας και της ψηφιακής μετάβασης, η
Περιφέρεια Κρήτης καταγράφει υψηλές επιδόσεις. Πώς αξιοποιείτε το πλούσιο επιστημονικό δυναμικό του νησιού και ποιος είναι ο ρόλος του τοπικού οικοσυστήματος;
Η Κρήτη βρίσκεται σταθερά στη ζώνη της πρωτοπορίας, κατέχοντας τη δεύτερη θέση
στον δείκτη καινοτομίας μεταξύ των ελληνικών Περιφερειών, με τον στόχο μας να
είναι ξεκάθαρος: να ανεβούμε ακόμα πιο ψηλά.
Η στρατηγική μας υπεροχή βασίζεται στο εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό των Ακαδημαϊκών και Ερευνητικών Ιδρυμάτων του νησιού, με τα οποία έχουμε δημιουργήσει έναν ισχυρό μοχλό συλλογικής
προόδου, διοχετεύοντας την επιστημονική έρευνα στις πραγματικές ανάγκες της
περιφερειακής οικονομίας.
“Η επένδυση στα περιφερειακά οικοσυστήματα καινοτομίας, αρωγός στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας απέναντι στους διεθνείς τεχνολογικούς κολοσσούς”
Μέσα από το Παρατηρητήριο Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας και εμβληματικές διοργανώσεις όπως οι «Ημέρες Καινοτομίας», συνδέουμε στην πράξη την ερευνητική κοινότητα με την
επιχειρηματικότητα, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ώστε οι νέες ιδέες να
μετατρέπονται σε βιώσιμες νεοφυείς επιχειρήσεις και συγκρατώντας στον τόπο μας
τα νέα ταλέντα και τους επιστήμονες.
Παράλληλα, συνεργαζόμαστε στενά με την Πολιτεία για τη χρηματοδότηση του
Περιφερειακού Κόμβου Καινοτομίας, ενώ προωθούμε την εφαρμογή τεχνολογιών
Τεχνητής Νοημοσύνης, Ρομποτικής και καθαρών τεχνολογιών μηδενικού άνθρακα. Η
καινοτομία για εμάς δεν συνιστά μια αφηρημένη έννοια, αλλά ένα πρακτικό
καθημερινό εργαλείο που εκσυγχρονίζει τον πρωτογενή τομέα, ενισχύει την
παραγωγικότητα των τοπικών επιχειρήσεων και θωρακίζει τη συνολική βιωσιμότητα
της Κρήτης.
Στέλνουμε έτσι ένα σαφές μήνυμα προς την Ευρώπη ότι η ενίσχυση της
ανταγωνιστικότητάς της απέναντι στους διεθνείς τεχνολογικούς κολοσσούς περνά
αναγκαστικά μέσα από την ουσιαστική επένδυση στα περιφερειακά οικοσυστήματα
καινοτομίας.
Ο τουρισμός αποτελεί τη βασική κινητήρια δύναμη της κρητικής
οικονομίας, με τις αφίξεις το 2025 να ξεπερνούν τα 6,2 εκατομμύρια. Πώς
διαχειρίζεστε αυτή τη δυναμική αύξηση και ποιες πρωτοβουλίες λαμβάνετε για τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου και τη βιώσιμη ανάπτυξη;
Ο κλάδος της φιλοξενίας αποτελεί αναμφισβήτητα βασικό πυλώνα της τοπικής
οικονομίας, κινούμενος σταθερά κοντά στη ζώνη του 50% ως προς την επίδρασή του
στο ΑΕΠ του νησιού.
Οι αφίξεις το 2025 σημείωσαν νέο ιστορικό ρεκόρ, ξεπερνώντας τα 6,2 εκατομμύρια με αύξηση 5,8% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ενώ βλέπουμε τους καρπούς των προσπαθειών μας για την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, καθώς ο Νοέμβριος του 2025 έκλεισε καταγράφοντας
θεαματική αύξηση κατά 39,8%.
Ωστόσο, δεν εφησυχάζουμε, καθώς γνωρίζουμε πως ο τουρισμός δεν είναι μόνο στατιστικές και οικονομικοί δείκτες, αλλά οι άνθρωποι, ο πολιτισμός, η κουλτούρα και η ταυτότητά μας.
“Στόχος μας η Κρήτη να καθιερωθεί παγκοσμίως ως ένας ολόχρονος προορισμός αυθεντικών εμπειριών”
Η τουριστική μας στρατηγική με ορίζοντα το 2030 εστιάζει στη βιώσιμη, ισόρροπη
και συμπεριληπτική ανάπτυξη. Επενδύουμε στις μεγάλες υποδομές, όπως το νέο
αεροδρόμιο στο Καστέλλι και τον ΒΟΑΚ, ενώ παράλληλα διεκδικούμε τη
διασύνδεση του βόρειου παραλιακού μετώπου με τον νότο της Κρήτης, την ολιστική
αξιοποίηση των εκτάσεων του υφιστάμενου αεροδρομίου «Νίκος Καζαντζάκης» και
την αντιμετώπιση του κρίσιμου ζητήματος της λειψυδρίας. Στόχος μας είναι η Κρήτη
να καθιερωθεί παγκοσμίως ως ένας ολόχρονος προορισμός αυθεντικών εμπειριών,
όπου τα οφέλη της τουριστικής ανάπτυξης διαχέονται δίκαια σε ολόκληρη την τοπική
κοινωνία.
Η ανακήρυξη της Κρήτης ως «Ευρωπαϊκή Περιφέρεια
Γαστρονομίας 2026» αποτελεί μια σπουδαία διεθνή διάκριση. Πώς σχεδιάζετε να συνδέσετε τη γαστρονομική κληρονομιά με τον πρωτογενή τομέα και την τοπική οικονομία;
Η ανακήρυξη της Περιφέρειας Κρήτης ως Ευρωπαϊκής Περιφέρειας Γαστρονομίας
για το 2026, σε συνδυασμό με την επίσημη αναγνώριση του κρητικού ελαιολάδου ως
Προϊόντος Γεωγραφικής Ένδειξης, αποτελεί μια ιστορική δικαίωση και μια κορυφαία
συλλογική διάκριση.
Για εμάς, ο Κρητικός Διατροφικός Πολιτισμός δεν είναι απλώς ένα σύνολο από μοναδικές γεύσεις και αγνά προϊόντα, αλλά το βαθύ αποτύπωμα της ιστορίας μας, το DNA της ύπαρξής μας, μια ολόκληρη φιλοσοφία ζωής και μια επιστημονικά τεκμηριωμένη ασπίδα υγείας.
Σχεδιάζοντας τον οδικό χάρτη για τα επόμενα χρόνια, μετατρέπουμε αυτή τη
σπουδαία πολιτιστική παρακαταθήκη σε ένα σύγχρονο, βιώσιμο αναπτυξιακό
εργαλείο. Χτίζουμε μια στερεή γέφυρα που συνδέει τον πρωτογενή τομέα, τους
αυθεντικούς παραγωγούς και τους χειροτέχνες μας με τον τουρισμό, την εστίαση και
την καινοτομία.
Ενισχύουμε τον πρωτογενή τομέα εξοπλίζοντας τους ανθρώπους της
παραγωγής με σύγχρονες, πράσινες και ψηφιακές μεθόδους, διασφαλίζοντας
παράλληλα ότι οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις κατευθύνονται σε αυτούς με όρους
απόλυτης διαφάνειας. Μέσα από διεθνείς δράσεις, όπως ο Παγκόσμιος Διαγωνισμός
Γαστρονομικού Δώρου, τα προϊόντα της κρητικής γης ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο
ως ζωντανά μνημεία μνήμης, προσφέροντας υψηλή προστιθέμενη αξία στην
περιφερειακή μας οικονομία.
Ο πολιτισμός και η ιστορική κληρονομιά αποτελούν συγκριτικά
πλεονεκτήματα του νησιού. Ποιες είναι οι πρόσφατες επιτυχίες στον τομέα αυτό και πώς εντάσσονται στο συνολικό αναπτυξιακό σας σχέδιο;
Ο πολιτισμός συνιστά την πλέον ισχυρή «ήπια ισχύ» της Κρήτης και αποτελεί
αναπόσπαστο πυλώνα του αναπτυξιακού μας σχεδιασμού. Μια από τις
σημαντικότερες ιστορικές στιγμές για τον τόπο μας είναι η πρόσφατη ένταξη των έξι
Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας
Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, μια εξέλιξη που επιβραβεύει τη
συστηματική μας φροντίδα για την ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων και υπηρετεί
την ενότητα και την κοινή ταυτότητα των Κρητικών.
Στο πλαίσιο του Προγράμματος «Κρήτη 2021-2027», υλοποιούμε την
Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση για τις εμβληματικές διαδρομές περιβάλλοντος και
πολιτισμού σε περιοχές UNESCO, με οκτώ σχετικές παρεμβάσεις να βρίσκονται ήδη
σε φάση δημοπράτησης. Παράλληλα, χρηματοδοτούμε και θέτουμε σε τροχιά
υλοποίησης σημαντικά έργα πολιτιστικής και αστικής αναβάθμισης σε ολόκληρο το
νησί, όπως η αποκατάσταση των Ενετικών Νεωρίων στο Ηράκλειο, η ανάπλαση της
περιοχής Κουμ Καπί στα Χανιά και η προστασία νεότερων μνημείων. Για εμάς, η
διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι μια στατική διαδικασία, αλλά μια
ζωντανή δύναμη που προσφέρει σημείο αναφοράς σε περιόδους αβεβαιότητας και
ανυψώνει την Κρήτη στη διεθνή και ευρωπαϊκή της διάσταση.
Ενόψει των συζητήσεων για το νέο Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό
Πλαίσιο 2028-2034, ποιο είναι το μήνυμα που στέλνετε προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Πολιτεία σχετικά με τον ρόλο των Περιφερειών;
Το κρίσιμο διακύβευμα για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων και της Πολιτικής
Συνοχής δεν είναι η απλή αριθμητική απορρόφηση, αλλά η ποιότητα, η βιωσιμότητα
και ο ουσιαστικός μετασχηματισμός των τοπικών κοινωνιών με όρους διαφάνειας και
λογοδοσίας.
“Η Περιφερειακή Διακυβέρνηση είναι εκείνη που μπορεί να ανταποκριθεί άμεσα, ευέλικτα και αποτελεσματικά στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών”.
Ενόψει της διαμόρφωσης του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου
2028-2034, εκφράζουμε τον σοβαρό προβληματισμό μας για τυχόν τάσεις υιοθέτησης
ενός συγκεντρωτικού μοντέλου διαχείρισης, καθώς η εμπειρία αποδεικνύει ότι η
Περιφερειακή Διακυβέρνηση είναι εκείνη που μπορεί να ανταποκριθεί άμεσα,
ευέλικτα και αποτελεσματικά στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Για τον λόγο αυτό, διεκδικούμε συντεταγμένα και ανυποχώρητα την ενεργό
συμμετοχή των Περιφερειών στον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών δράσεων, τη διατήρηση της αυτονομίας μας στην επιλογή και διαχείριση των έργων, καθώς και τη διασφάλιση της συνέχειας των Περιφερειακών Διαχειριστικών Αρχών.
Η Κρήτη μπορεί να βρίσκεται γεωγραφικά στα άκρα της Ευρώπης, πολιτισμικά, πνευματικά
και κοινωνικά όμως χτυπά στην καρδιά της. Με ένα τοπικό σχέδιο ευρωπαϊκού
προσανατολισμού, συνεχίζουμε να εργαζόμαστε με συνέπεια για μια Κρήτη των
ανοιχτών οριζόντων.