Έναρξη νέας εποχής στη διαχείριση των υδάτων σηματοδοτεί η υπερψήφιση, κατά πλειοψηφία, από την Ολομέλεια της Βουλής του νομοσχεδίου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ. Στην ονομαστική ψηφοφορία που προκάλεσε το ΠΑΣΟΚ επί της αρχής και επί σειράς κομβικών άρθρων, επί 288 παρόντων βουλευτών, 157 ψήφισαν «ναι» και 131 «όχι», με τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας να τάσσονται υπέρ και τα κόμματα της αντιπολίτευσης να καταψηφίζουν.
Κλείνοντας τη διήμερη συζήτηση, ο αρμόδιος Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια υπεύθυνη και ολοκληρωμένη εθνική πολιτική για το νερό, σημειώνοντας πως η αδράνεια δεν αποτελεί λύση απέναντι στις προκλήσεις της εποχής. Ο κ. Παπασταύρου επισήμανε ότι παρά τη θεμελιώδη συμφωνία όλων των πλευρών για τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού ως στρατηγικού εθνικού πόρου, υφίσταται ουσιαστική διαφωνία ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος της λειψυδρίας.
Τονίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης, ο Υπουργός υπενθύμισε ότι η Ελλάδα κατατάσσεται 19η παγκοσμίως σε κίνδυνο λειψυδρίας και 2η στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε πιθανότητα εκδήλωσης υδατικού στρες. Όπως εξήγησε, το υφιστάμενο μοντέλο διαχείρισης έχει πλέον εξαντλήσει τα όριά του, καθιστώντας απαραίτητες τις μεταρρυθμίσεις για τη διασφάλιση της επάρκειας νερού, της οικονομικής ανάπτυξης και της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Η αντιπολίτευση καταψήφισε το νομοσχέδιο, αποτυπώνοντας τη διαφωνία της με τον τρόπο αναδιοργάνωσης του συστήματος. Η ψήφιση κλείνει την κοινοβουλευτική διαδικασία, αλλά ανοίγει ένα πιο σύνθετο στάδιο: την πρακτική μετάβαση των δημοτικών φορέων, του προσωπικού, των δικτύων, των περιουσιακών στοιχείων και των οικονομικών υποχρεώσεων στην ΕΥΑΘ.
Τι σημαίνει η διεύρυνση της ΕΥΑΘ
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη συγκέντρωση διαφορετικών φορέων παροχής υπηρεσιών νερού κάτω από την ΕΥΑΘ. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η ενσωμάτωση πέντε δημοτικών τμημάτων ύδρευσης και αποχέτευσης, οκτώ Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης, έντεκα Τοπικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων και ενός Γενικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων.
Συνολικά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 25 πάροχοι και οργανισμοί προβλέπεται να ενσωματωθούν στην ΕΥΑΘ. Η εταιρεία θα αναλάβει το ενεργητικό και το παθητικό των φορέων που απορροφά, με ορισμένες εξαιρέσεις για νομικές και φορολογικές υποχρεώσεις που αφορούν το διάστημα πριν από την απορρόφηση.
Η αλλαγή αφορά περιοχές στις οποίες σήμερα συνυπάρχουν διαφορετικά μοντέλα. Σε ορισμένους δήμους η ύδρευση γίνεται από δημοτική υπηρεσία, αλλού από ΔΕΥΑ, ενώ η αποχέτευση μπορεί να ανήκει σε διαφορετικό φορέα. Με το νέο πλαίσιο επιχειρείται η δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος, με κοινότερο τεχνικό και επενδυτικό σχεδιασμό.
Ειδικά στη Χαλκιδική, η επέκταση της ΕΥΑΘ συνδέεται και με τη διαχείριση του αρδευτικού νερού, τις απώλειες στα δίκτυα και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων. Η εφαρμογή, πάντως, δεν θα γίνει από τη μία ημέρα στην άλλη, καθώς απαιτούνται αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων, διοικητικές πράξεις και διαδικασίες μετάβασης.
Ρύθμιση χρεών και χρηματοδότηση
Μέρος της μεταρρύθμισης αφορά και τα χρέη των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας. Για τις περιοχές Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, το Υπουργείο ανέφερε ότι το κράτος θα καλύψει τουλάχιστον 20,16 εκατ. ευρώ από συνολικές οφειλές 23,71 εκατ. ευρώ, με βάση τα υπόλοιπα που είχαν καταγραφεί στις 31 Μαρτίου 2026.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η συγκέντρωση των φορέων θα επιτρέψει καλύτερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, ενιαίο σχεδιασμό έργων και περιορισμό των απωλειών νερού. Παράλληλα, εκτιμά ότι οι οικονομίες κλίμακας μπορούν να συγκρατήσουν το κόστος για τους καταναλωτές.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τη θέση του Υπουργείου και η πραγματική επίδραση στα τιμολόγια θα κριθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν κατά την εφαρμογή, τις επενδύσεις που θα απαιτηθούν και την εποπτεία της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ενιαία και διαφανή τιμολόγηση με βάση την ανταποδοτικότητα των έργων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη καθοριστεί ένα κοινό τιμολόγιο για όλες τις νέες περιοχές.