Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς των προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις φέρνει ο νόμος 5301/2026, με την ΑΑΔΕ να σταματά πλέον την αδιάκριτη επιβολή προστίμων σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει ουσιαστική φορολογική υποχρέωση. Χιλιάδες φορολογούμενοι και επιχειρήσεις απαλλάσσονται από τα «βαριά» πρόστιμα των 100, 250 ή 500 ευρώ, ενώ προβλέπονται αναδρομικές επιστροφές για ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από το 2024.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά σε εξορθολογισμό του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, διορθώνοντας μια στρέβλωση ετών που επιβάρυνε πολίτες για τυπικές παραλείψεις χωρίς δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Τι αλλάζει – Τέλος τα πρόστιμα για τυπικές παραβάσεις
Με βάση το άρθρο 37 του νέου νόμου, πρόστιμο δεν θα επιβάλλεται πλέον στις εξής περιπτώσεις:
- Εκπρόθεσμες δηλώσεις εισοδήματος όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό ή πιστωτικό, ή όταν ο φόρος προς πληρωμή δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
- Εκπρόθεσμες δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα που δεν δημιουργούν φορολογική υποχρέωση.
- Εκπρόθεσμες δηλώσεις έμμεσων φόρων (εκτός ΦΠΑ και ΦΜΑ) όταν ο φόρος δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
- Εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακράτησης φόρου με οφειλή έως 100 ευρώ.
- Δηλώσεις για λογαριασμό ανηλίκων ή δηλώσεις ενηλίκων που αφορούν έτη κατά τα οποία ήταν ανήλικοι.
Για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ, το πρόστιμο παραμένει, αλλά μειώνεται στα 100 ευρώ όταν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, αντί των 250–500 ευρώ που ίσχυαν.
Καταργείται επίσης το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Τροποποιητικές δηλώσεις χωρίς πρόστιμο
Απαλλαγή προβλέπεται και για τροποποιητικές δηλώσεις, όταν:
- Η επιπλέον οφειλή φόρου δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ σε σχέση με την αρχική δήλωση.
- Η αρχική δήλωση ΦΠΑ ή παρακράτησης έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Αναδρομικές επιστροφές δύο ετών
Οι αλλαγές ισχύουν αναδρομικά από 19 Απριλίου 2024. Για όσους έχουν ήδη πληρώσει πρόστιμα:
- Τα ποσά θα επιστραφούν ή θα συμψηφιστούν με μελλοντικές οφειλές.
- Η ΑΑΔΕ θα εκδώσει οδηγίες για τη διαδικασία ακύρωσης, μείωσης ή επιστροφής των ποσών.
- Αν το πρόστιμο δεν έχει ακόμη επιβληθεί ή εισπραχθεί, η διαδικασία σταματά αυτόματα.
Σε περιπτώσεις όπου το πρόστιμο μειώνεται (π.χ. ΦΠΑ), η πράξη επιβολής θα τροποποιείται και τα μη οφειλόμενα ποσά θα επιστρέφονται.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους φορολογούμενους
Το νέο πλαίσιο:
- μειώνει τη γραφειοκρατία,
- αποτρέπει άδικες επιβαρύνσεις,
- εστιάζει σε πραγματικές φορολογικές παραβάσεις,
- διευκολύνει χιλιάδες πολίτες που υπέβαλαν εκπρόθεσμες δηλώσεις χωρίς ουσιαστικό φορολογικό αποτέλεσμα.