Δεν χρειάστηκε να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα από την εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης για να εμφανιστούν οι πρώτες αντιδράσεις σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή συγκεκριμένων διατάξεων κατά τη διαδικασία των δημαιρεσιών στους δήμους.
Το πρώτο σοβαρό ζήτημα προέκυψε με τον αποκλεισμό ανεξάρτητων δημοτικών συμβούλων από τη διαδικασία ψηφοφορίας για τη συγκρότηση της Δημοτικής Επιτροπής, γεγονός που έχει ήδη προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε αυτοδιοικητικούς κύκλους αλλά και συζητήσεις γύρω από τη νομιμότητα της συγκεκριμένης πρακτικής.
Το περιστατικό στις πρώτες δημαιρεσίες
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, σε ορισμένους δήμους ανεξαρτητοποιημένοι δημοτικοί σύμβουλοι δεν έλαβαν καν ψηφοδέλτια κατά τη διαδικασία εκλογής των μελών της Δημοτικής Επιτροπής.
Η πρακτική αυτή βασίστηκε στην Εγκύκλιο 9, η οποία αφορά τη διαδικασία εκλογής των μελών της επιτροπής και προβλέπει ειδικό καθεστώς συμμετοχής για συμβούλους που ανήκουν στις παρατάξεις της μειοψηφίας.
Το ζήτημα δημιουργήθηκε στην ερμηνεία της εγκυκλίου αναφορικά με τους συμβούλους που έχουν ανεξαρτητοποιηθεί ή έχουν διαγραφεί από τις δημοτικές παρατάξεις πριν από την έναρξη της εκλογικής διαδικασίας.
Τι προβλέπει η επίμαχη εγκύκλιος
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της εγκυκλίου, οι σύμβουλοι που προέρχονται από παρατάξεις της μειοψηφίας ψηφίζουν μόνο υποψηφίους της ίδιας κατηγορίας μέσω ξεχωριστού ψηφοδελτίου.
Παράλληλα διευκρινίζεται ότι σε περίπτωση ανεξαρτητοποίησης ή διαγραφής μέλους από παράταξη της μειοψηφίας, πριν από την έναρξη της διαδικασίας:
- Δεν μπορεί να είναι υποψήφιος
- Δεν μπορεί να συμμετέχει στην εκλογική διαδικασία
- Δεν συμμετέχει στην ανάδειξη μελών που αντιστοιχούν στη μειοψηφία
Η συγκεκριμένη διατύπωση αποτέλεσε τη βάση για τον αποκλεισμό ανεξάρτητων συμβούλων σε αρκετές περιπτώσεις.
Νομικά ερωτήματα για τη διαδικασία
Το βασικό ζήτημα που έχει ανακύψει αφορά τη νομική ισχύ της εγκυκλίου σε σχέση με όσα προβλέπει ο ίδιος ο νόμος.
Αυτοδιοικητικοί παράγοντες επισημαίνουν ότι υπάρχει σοβαρό ερώτημα ως προς το κατά πόσο μια εγκύκλιος μπορεί να αφαιρεί δικαίωμα ψήφου από αιρετούς, εφόσον ο σχετικός νόμος δεν προβλέπει ρητά τέτοιο περιορισμό.
Η διάκριση που τίθεται στο επίκεντρο της συζήτησης είναι ότι:
- Ο νόμος καθορίζει ποιοι μπορούν να είναι υποψήφιοι
- Η εγκύκλιος ερμηνεύει διαδικαστικά ζητήματα
- Δεν είναι σαφές αν μπορεί να αφαιρεθεί εκλογικό δικαίωμα χωρίς ρητή νομοθετική πρόβλεψη
Το θέμα έχει ήδη αρχίσει να προκαλεί αντιδράσεις σε αρκετούς δήμους.
Πρώτη δοκιμασία για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης
Η υπόθεση αποτελεί το πρώτο σοβαρό τεστ εφαρμογής του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος τέθηκε πρόσφατα σε ισχύ και ήδη βρίσκεται στο επίκεντρο συζητήσεων.
Η εμφάνιση τέτοιων ζητημάτων από τις πρώτες κιόλας ημέρες εφαρμογής δημιουργεί πίεση για πιθανές διευκρινίσεις από το Υπουργείο Εσωτερικών ώστε να αποφευχθούν νέες αμφισβητήσεις στις επόμενες διαδικασίες.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις επόμενες αντιδράσεις της αυτοδιοίκησης, καθώς το ζήτημα αγγίζει βασικά δικαιώματα συμμετοχής αιρετών στη λειτουργία των δημοτικών οργάνων.