Στη φάση της επιλογής των προϊόντων περνά από τη Δευτέρα 27 Ιουλίου η Εθνική Πρωτοβουλία για την αποκλιμάκωση των τιμών στα σούπερ μάρκετ, με τις επιχειρήσεις να καλούνται να καταθέσουν δεσμευτικές προτάσεις για μειώσεις που θα κυμαίνονται από 5% έως 20%.
Οι νέες τιμές δεν θα εμφανιστούν άμεσα στα καταστήματα. Η έναρξη εφαρμογής του προγράμματος έχει προγραμματιστεί για τις 31 Αυγούστου 2026, ενώ η πρωτοβουλία θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου. Το τελικό εύρος της, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τον αριθμό και την εμπορική σημασία των προϊόντων που θα προτείνουν οι προμηθευτές και θα γίνουν δεκτά από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Πρόκειται για εθελοντική πρωτοβουλία συνεργασίας της Πολιτείας με τη βιομηχανία, τους προμηθευτές και τις αλυσίδες λιανικής. Επομένως, η αναφορά σε μειώσεις έως 20% δεν σημαίνει ότι όλα τα προϊόντα ενός σούπερ μάρκετ ή όλες οι κατηγορίες βασικών αγαθών θα πωλούνται υποχρεωτικά φθηνότερα κατά το συγκεκριμένο ποσοστό. Η τελική λίστα των κωδικών δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί.
Το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας
Οι επιχειρήσεις θα υποβάλουν τις αρχικές δεσμευτικές προτάσεις τους ανά συγκεκριμένο κωδικό προϊόντος, δηλαδή ανά barcode, τη Δευτέρα 27 Ιουλίου.
Στις 28 Ιουλίου θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των προτάσεων από την ΑΑΕΑ&ΠΚ. Μία ημέρα αργότερα, στις 29 Ιουλίου, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα ενημερωθούν για τους κωδικούς που έχουν επιλεγεί, προκειμένου να προχωρήσει ο απαραίτητος εμπορικός και τεχνικός συντονισμός. Η πρώτη φάση της διαδικασίας θα ολοκληρωθεί στις 3 Αυγούστου, με την κατάθεση των τελικών προτάσεων.
Για κάθε προϊόν θα πρέπει να δηλώνονται αναλυτικά:
- η υφιστάμενη τιμή,
- η νέα μειωμένη τιμή,
- το ακριβές ποσοστό της μείωσης,
- η ημερομηνία έναρξης,
- καθώς και η διάρκεια συμμετοχής του προϊόντος.
Κάθε κωδικός που θα ενταχθεί θα πρέπει να παραμένει στο πρόγραμμα για τουλάχιστον δύο μήνες. Επιτρέπεται η προσθήκη ή αντικατάσταση προϊόντων κατά τη διάρκεια του τετραμήνου, υπό την προϋπόθεση ότι θα ακολουθούνται οι ίδιοι κανόνες και θα ενημερώνεται προηγουμένως η αρμόδια Αρχή.
Μειώσεις στην κανονική τιμή και όχι προσωρινές προσφορές
Βασικός όρος του προγράμματος είναι οι μειώσεις να εφαρμόζονται στην κανονική τιμή ραφιού. Δεν θα μπορούν, επομένως, να παρουσιάζονται ως μέρος της πρωτοβουλίας προσωρινές προσφορές, εκπτωτικά κουπόνια ή άλλες προωθητικές ενέργειες περιορισμένης διάρκειας.
Ως βάση σύγκρισης θα χρησιμοποιηθεί η κανονική τιμή του προϊόντος στις 27 Αυγούστου 2026. Από αυτή θα πρέπει να προκύπτει η δεσμευμένη μείωση. Σε περίπτωση που στη συνέχεια εφαρμοστεί πρόσθετη προσφορά, αυτή θα υπολογίζεται πάνω στη νέα, ήδη μειωμένη τιμή και δεν θα συμψηφίζεται με το ποσοστό που έχει δηλώσει η επιχείρηση.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη έχει στόχο να αποτρέψει την ένταξη στο πρόγραμμα προϊόντων που βρίσκονται ούτως ή άλλως σε συνηθισμένο κύκλο προσφορών, χωρίς μόνιμη μεταβολή της βασικής τους τιμής.
Ποια προϊόντα έχουν προτεραιότητα
Η ΑΑΕΑ&ΠΚ έχει υποδείξει κατηγορίες υψηλής προτεραιότητας, οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά τον καθημερινό οικογενειακό προϋπολογισμό. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- νωπό κρέας, γαλακτοκομικά και αυγά,
- ζυμαρικά, όσπρια, άλευρα και έλαια,
- βρεφικό γάλα και πάνες,
- προϊόντα πρωινού και αναψυκτικά,
- απορρυπαντικά και καθαριστικά,
- είδη προσωπικής υγιεινής,
- καθώς και σχολικά είδη.
Οι επιχειρήσεις καλούνται να προτείνουν προϊόντα με ουσιαστική εμπορική παρουσία και υψηλή κατανάλωση και όχι κωδικούς περιορισμένης κυκλοφορίας. Στόχος είναι οι μειώσεις να αφορούν αγαθά που αγοράζονται συστηματικά και μπορούν να δημιουργήσουν μετρήσιμη διαφορά στο συνολικό κόστος του καλαθιού.
Πώς θα αναγνωρίζονται τα προϊόντα
Οι καταναλωτές θα μπορούν να βλέπουν συγκεντρωτικά τους κωδικούς που συμμετέχουν μέσα από ειδική ενότητα στην ψηφιακή πλατφόρμα PosoKanei.
Παράλληλα, προβλέπεται κοινή σήμανση στα καταστήματα και στα ράφια, ώστε τα προϊόντα να διακρίνονται από τις συνηθισμένες προσφορές των αλυσίδων. Η νέα πλατφόρμα έχει παρουσιαστεί από το Υπουργείο Ανάπτυξης ως εργαλείο ενημέρωσης και σύγκρισης τιμών για τους καταναλωτές.
Οι δικλίδες για την προστασία του ανταγωνισμού
Η πρόσκληση συμμετοχής συνοδεύεται από 16 κανόνες προστασίας του ανταγωνισμού, καθώς στη διαδικασία εμπλέκονται επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά.
Απαγορεύεται η άμεση ή έμμεση ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ανταγωνιστών σχετικά με τις τιμές, τα ποσοστά μείωσης, τα κόστη, τα περιθώρια κέρδους, τους όγκους πωλήσεων, το πελατολόγιο ή την εμπορική στρατηγική τους.
Οι επαγγελματικοί σύνδεσμοι μπορούν να ενημερώνουν τις επιχειρήσεις για τη διαδικασία, αλλά δεν επιτρέπεται να συγκεντρώνουν ή να συντονίζουν τις επιμέρους προτάσεις. Αποκλειστικός αποδέκτης και αξιολογητής των δηλώσεων είναι η ΑΑΕΑ&ΠΚ.
Η τελική εικόνα θα κριθεί από τους κωδικούς που θα ενταχθούν
Η πρωτοβουλία προέκυψε μετά τις συζητήσεις της κυβέρνησης με εκπροσώπους της βιομηχανίας τροφίμων, των προμηθευτών και του οργανωμένου λιανεμπορίου. Το Υπουργείο Ανάπτυξης είχε ήδη ανακοινώσει τον Ιούνιο ότι επιδιώκει συμφωνία για μειώσεις σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, μετά την ολοκλήρωση του προσωρινού πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.
Η ουσιαστική αξιολόγηση του μέτρου δεν θα εξαρτηθεί μόνο από το αν θα εμφανιστούν εκπτώσεις έως 20%, αλλά από το πόσα προϊόντα θα ενταχθούν, πόσο δημοφιλή είναι, πόσο καιρό θα παραμείνουν φθηνότερα και ποια θα είναι η πραγματική διαφορά στον λογαριασμό των νοικοκυριών.
Μέχρι να δημοσιοποιηθεί η οριστική λίστα, δεν μπορεί να υπολογιστεί το συνολικό όφελος για τον καταναλωτή. Το πρώτο σαφές δείγμα θα υπάρξει μετά την ολοκλήρωση των προτάσεων στις 3 Αυγούστου, ενώ η εφαρμογή στην αγορά θα αρχίσει στο τέλος του ίδιου μήνα.