Σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης βρίσκονται η κυβέρνηση και η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), με αφορμή το επίμαχο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η προωθούμενη νομοθετική ρύθμιση προβλέπει την αναδιαμόρφωση του χάρτη των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), επιβάλλοντας την υποχρεωτική συγχώνευσή τους.
Παράλληλα, θεσπίζει την αναγκαστική επέκταση της αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, με την τελευταία να ενσωματώνει στις δομές της τις ΔΕΥΑ της Θεσσαλονίκης καθώς και πέντε Δήμων της Χαλκιδικής, γεγονός που έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων στον χώρο της αυτοδιοίκησης.
Ο αποκλεισμός της ΚΕΔΕ και οι αντιδράσεις για «θεσμικό ατόπημα»
Το ήδη τεταμένο κλίμα επιδεινώθηκε δραματικά όταν η ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου επέλεξε να αποκλείσει την ΚΕΔΕ, το ανώτατο συλλογικό όργανο της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού, από την κοινοβουλευτική διαδικασία ακρόασης φορέων.
Ο πρόεδρος του οργάνου, Λάζαρος Κυρίζογλου, αντέδρασε άμεσα αποστέλλοντας αιχμηρή επιστολή προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου. Στην επιστολή του έκανε λόγο για σοβαρό θεσμικό ατόπημα και πολιτική απόφαση που αποδεικνύει την έλλειψη σεβασμού στους αυτοδιοικητικούς θεσμούς, στηλιτεύοντας παράλληλα τη «δυσανεξία» που επιδεικνύει το υπουργείο απέναντι στον δημοκρατικό διάλογο για ζητήματα που αγγίζουν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες.
«Η μη πρόσκληση μας σε ένα τόσο σημαντικό νομοσχέδιο που αφορά άμεσα τους Δήμους και τις τοπικές μας κοινωνίες, όπως είναι η διαφύλαξη του δημόσιου χαρακτήρα του νερού, συνιστά κατά την άποψή μας σοβαρό θεσμικό ατόπημα. Είναι μια πολιτική απόφαση που αποδεικνύει όχι μόνον την έλλειψη σεβασμού προς τα θεσμικά όργανα της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού αλλά και τη… δυσανεξία απέναντι στο δημοκρατικό διάλογο πάνω σε ζητήματα που συνδέονται με την καθημερινότητα των συμπολιτών μας και την οικονομική ανάπτυξη των περιοχών μας», επισήμανε.
Δυστυχώς, προσθέτει, η μη πρόσκληση της ΚΕΔΕ στην κοινοβουλευτική διαδικασία ακρόασης δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό αλλά έρχεται ως συνέχεια της συστηματικής άρνησης να συναντηθεί ο υπουργός κ. Παπασταύρου με την Κεντρική Ένωση των Δήμων, παρά, όπως λέει, τα υποβληθέντα τέσσερεις φορές (26.3.25, 24.7.25, 23.4.26, 24.6.26) γραπτά αιτήματά της, προκειμένου να συζητήσει μαζί της κρίσιμα, για τους Δήμους και τις τοπικές μας κοινωνίες.
Οι συνταγματικές ενστάσεις και η σύγκρουση με τον Κώδικα Αυτοδιοίκησης
Η ενόχληση της ΚΕΔΕ και της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ) εστιάζει στον υποχρεωτικό χαρακτήρα των συγχωνεύσεων, τον οποίο θεωρούν αντισυνταγματικό.
Οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης ξεκαθαρίζουν ότι δεν είναι αντίθετοι στην αξιολόγηση ή στην εθελούσια διεύρυνση των επιχειρήσεων, υπογραμμίζοντας όμως ότι η ένταξη των Δήμων στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ θα πρέπει να γίνεται αποκλειστικά στη βάση της οικειοθελούς βούλησης των δημοτικών συμβουλίων και όχι μέσω οριζόντιων εξαναγκασμών.
Επιπλέον, αναδεικνύεται μια έντονη θεσμική αντίφαση ανάμεσα στα εμπλεκόμενα υπουργεία. Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που ψηφίστηκε πρόσφατα από το Υπουργείο Εσωτερικών μετά από εξαντλητικό διάλογο, κατοχυρώνει τον κοινωφελή και μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των ΔΕΥΑ, προβλέποντας οικονομικές ενισχύσεις για τη βιωσιμότητά τους και εθελοντικές συγχωνεύσεις.
Η ΚΕΔΕ διερωτάται ποια είναι η πραγματική κυβερνητική γραμμή, καθώς το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ ακυρώνει στην πράξη τις προηγούμενες ρυθμίσεις.
Παράλληλα, χαρακτηρίζει αβάσιμη την επίκληση της λειψυδρίας και της επίτευξης οικονομιών κλίμακος από την πλευρά του Υπουργείου, υπενθυμίζοντας ότι το πόσιμο νερό αποτελεί λιγότερο από το 20% της συνολικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων της χώρας.