Ένας αρχαιολογικός χώρος με ιστορία που ξεπερνά τους 15 αιώνες αποκτά σταδιακά μια πιο αναγνωρίσιμη θέση στον πολιτιστικό χάρτη της Μακεδονίας. Πρόκειται για την αρχαία Ευρωπό, γνωστή στις επιγραφές ως «Ευρωπαίων Πόλις», έναν τόπο που, παρά τη σημαντική ιστορική και αρχαιολογική του αξία, παραμένει μέχρι σήμερα σχετικά άγνωστος στο στον ελληνικό αρχαιολογικό τουρισμό.
Η αρχαία πόλη βρίσκεται στην κοιλάδα του Αξιού, στους πρόποδες του Πάικου, και αποτελεί έναν από τους αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής που συνδέονται με την ιστορία της Μακεδονίας εδώ και πολλούς αιώνες.
Νέος φωτισμός και προστατευτικό στέγαστρο
Σημαντικό βήμα για την ανάδειξη και την καλύτερη αξιοποίηση του χώρου αποτελούν οι πρόσφατες παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν στην αρχαία Ευρωπό.
Συγκεκριμένα, τέθηκαν σε λειτουργία νέα έργα φωτισμού, τα οποία καλύπτουν τις διαδρομές και τα σημεία περιήγησης των επισκεπτών, ενώ παράλληλα ολοκληρώθηκε η κατασκευή προστατευτικού στεγάστρου πάνω από ελληνιστικό κεραμικό κλίβανο.
Οι εργασίες επιδιώκουν να δημιουργήσουν καλύτερες και ασφαλέστερες συνθήκες για την επίσκεψη και την περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο καθώς επίσης, να ενισχύσουν την προστασία των αρχαιολογικών καταλοίπων. Παράλληλα, οι νέες υποδομές συναντούν τις προϋποθέσεις για τη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων στον χώρο.
Την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων παρουσίασε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η οποία αναφέρθηκε στην προοπτική που διαμορφώνεται για την αρχαία Ευρωπό.
«Σήμερα, είμαστε πολύ χαρούμενοι καθώς παρακολουθούμε τη σταδιακή ανάδυση ενός νέου αρχαιολογικού χώρου», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η «Ευρωπαίων Πόλις», όπως είναι γνωστή από επιγραφική μαρτυρία του 2ου αιώνα π.Χ., διαθέτει τις προϋποθέσεις ώστε να εξελιχθεί σε σημαντικό πολιτιστικό τοπόσημο και αναπτυξιακό πόρο για το Κιλκίς και ευρύτερα για τη Μακεδονία.
Η υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στις νέες υποδομές που έχουν δημιουργηθεί, σημειώνοντας ότι η διαμόρφωση του αρχαιολογικού χώρου, σε συνδυασμό με τις εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης και το Κέντρο Λειτουργίας Πληροφόρησης, επιτρέπει στους επισκέπτες να αποκτούν μια ολοκληρωμένη εικόνα για την ιστορία της αρχαίας Ευρωπού, την πόλη και τα νεκροταφεία της.
Όπως επισήμανε, ο φωτισμός ανάδειξης ενισχύει όχι μόνο την ασφάλεια, αλλά και την αισθητική και λειτουργικότητα του χώρου. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις επιτρέπουν στον αρχαιολογικό χώρο να αποκτήσει έναν πιο ενεργό πολιτιστικό χαρακτήρα, με τη δυνατότητα φιλοξενίας σύγχρονων εκδηλώσεων σε συνεργασία και υπό την εποπτεία της αρμόδιας Εφορείας Αρχαιοτήτων.
Η κ. Μενδώνη αναφέρθηκε ακόμη στις εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κιλκίς, το οποίο βρίσκεται σε φάση αναδιοργάνωσης και επανέκθεσης, ενώ παράλληλα προχωρούν οι μελέτες για την επέκτασή του. Όπως εκτίμησε, η συνέχιση της αρχαιολογικής έρευνας αναμένεται να αποκαλύψει νέα ευρήματα, τα οποία θα μπορούσαν να εμπλουτίσουν και το νέο τμήμα του μουσείου.
Στην εκδήλωση για την παράδοση των έργων παρευρέθηκαν ο βουλευτής Κιλκίς και αντιπρόεδρος της Βουλής Γιώργος Γεωργαντάς, η γενική γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, ο αντιπεριφερειάρχης Κιλκίς Ανδρέας Βεργίδης και ο δήμαρχος Παιονίας Κώστας Σιωνίδης.
Το «παρών» έδωσαν επίσης εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και κάτοικοι της περιοχής.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τη μουσικοποιητική παράσταση «Τραγουδάμε Καββαδία – 50 χρόνια μετά», που διοργάνωσε το Κέντρο Πολιτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Από την 5η χιλιετία π.Χ. έως τον 6ο αιώνα μ.Χ.
Η ιστορία της περιοχής έχει τις ρίζες της πολύ βαθιά στον χρόνο, καθώς τα πρώτα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας χρονολογούνται ήδη από την 5η χιλιετία π.Χ.
Η Ευρωπός, με τη μορφή οργανωμένου οικισμού, διαμορφώθηκε κατά την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, περίπου τον 10ο αιώνα π.Χ. Από τότε και για περισσότερα από 1.500 χρόνια παρέμεινε κατοικημένη, γνωρίζοντας σημαντική ακμή κατά την κλασική και την ελληνιστική περίοδο.
Η ζωή στην πόλη συνεχίστηκε και κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής εποχής, αλλά και στους παλαιοχριστιανικούς χρόνους. Η εγκατάλειψή της τοποθετείται στον 6ο αιώνα μ.Χ., σηματοδοτώντας το τέλος μιας ιδιαίτερα μακράς περιόδου συνεχούς ανθρώπινης παρουσίας.
Ο σημερινός οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος καταλαμβάνει έκταση περίπου 21 στρεμμάτων. Σε αυτόν περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η νότια νεκρόπολη, όπου έχουν εντοπιστεί υπαίθρια ταφικά και λατρευτικά μνημεία που χρονολογούνται στους ρωμαϊκούς και παλαιοχριστιανικούς χρόνους, καθώς και οι απαραίτητες υποδομές για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών.
Η «Ευρωπαίων Πόλις» και το Κέντρο Ενημέρωσης
Η ονομασία της αρχαίας πόλης δεν αποτελεί απλώς μια σύγχρονη αναφορά. Η ταυτότητα της «Ευρωπαίων Πόλις» επιβεβαιώνεται από επιγραφικές μαρτυρίες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα επιγραφή του 2ου αιώνα π.Χ.
Η ιστορία της πόλης παρουσιάζεται σήμερα στο Κέντρο Ενημέρωσης του αρχαιολογικού χώρου, μέσα από την έκθεση «Ευρωπός, πόλη της Ευρώπης, Πόλη του Κόσμου».
Μέσα από την έκθεση ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει την πορεία της αρχαίας πόλης στον χρόνο, τους ανθρώπους που έζησαν σε αυτήν, αλλά και τα μνημεία και τα ευρήματα που έχουν αποκαλυφθεί από την αρχαιολογική έρευνα.
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην προσωπικότητα του Σέλευκου Α΄ Νικάτορα, ο οποίος αποτελεί σημαντικό πρόσωπο για την ιστορία της περιοχής και της ελληνιστικής εποχής.
Οι ταφικοί τύμβοι και η αρχαία οδός προς την Πέλλα
Η αρχαιολογική σημασία της Ευρωπού δεν περιορίζεται μόνο στον βασικό χώρο της αρχαίας πόλης. Στην ευρύτερη περιοχή έχουν εντοπιστεί σημαντικά κατάλοιπα, μεταξύ των οποίων και ταφικοί τύμβοι της ελληνιστικής περιόδου.
Οι τύμβοι βρίσκονται σε απόσταση έως περίπου 900 μέτρων νότια του λόφου, κατά μήκος και στις δύο πλευρές της αρχαίας οδού που συνέδεε την Ευρωπό με την Πέλλα.
Τα συγκεκριμένα ταφικά μνημεία συνδέονται με μέλη της αριστοκρατίας της εποχής και αποτελούν ένα ακόμη στοιχείο που μαρτυρά τη σημασία και την ακμή που γνώρισε η αρχαία Ευρωπός κατά τους ελληνιστικούς χρόνους.