Έναν πιο ενεργό ρόλο για τους Δήμους και τις Περιφέρειες στον σχεδιασμό της αστικής εναέριας κινητικότητας αναδεικνύει νέος ευρωπαϊκός οδηγός, καθώς η χρήση drones επεκτείνεται πλέον σε πεδία που ξεπερνούν την αεροπορική τεχνολογία και συνδέονται άμεσα με τη λειτουργία των πόλεων.
Μεταφορές μικρών φορτίων, logistics, επιθεωρήσεις υποδομών, πυρανίχνευση, αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και μεταφορά υγειονομικού υλικού είναι ορισμένες μόνο από τις εφαρμογές που αναπτύσσονται. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα ζητήματα για τον πολεοδομικό σχεδιασμό, το περιβάλλον, τον θόρυβο, τη χρήση δημόσιων χώρων και την κοινωνική αποδοχή των νέων τεχνολογιών.
Αυτά τα ζητήματα επιχειρεί να συστηματοποιήσει ο οδηγός «Roles and Responsibilities of Local Authorities in Drone Services and Logistics Operations», που εκπονήθηκε από την Urban Air Mobility Initiative Cities Community (UIC2) και παρουσιάζεται μέσω του CIVITAS και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA).
Από την αεροπορική νομοθεσία στον αστικό σχεδιασμό
Μέχρι σήμερα η συζήτηση γύρω από τα drones επικεντρωνόταν κυρίως στους κανόνες πτήσης, στην ασφάλεια και στις τεχνολογικές προδιαγραφές.
Ωστόσο, όσο αυξάνεται η χρήση τους σε κατοικημένες περιοχές, προκύπτουν ερωτήματα τα οποία αφορούν άμεσα τις τοπικές αρχές: πού μπορούν να δημιουργούνται υποδομές απογείωσης και προσγείωσης, ποιες περιοχές χρειάζονται ιδιαίτερη προστασία, πώς περιορίζεται η ηχορύπανση και πώς εντάσσονται οι νέες υπηρεσίες στον συνολικό σχεδιασμό των μετακινήσεων μιας πόλης.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση δεν σημαίνει ότι οι Δήμοι θα αναλάβουν τις αρμοδιότητες των εθνικών ή ευρωπαϊκών αεροπορικών αρχών. Αναδεικνύεται, όμως, η ανάγκη να συμμετέχουν περισσότερο στον σχεδιασμό της χρήσης του χαμηλού εναέριου χώρου όταν αυτή επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων.
Σε ποιους τομείς μπορούν να συμμετέχουν οι Δήμοι
Ο νέος οδηγός περιγράφει ένα ευρύ πεδίο πιθανής συμμετοχής των τοπικών αρχών.
Μεταξύ άλλων, οι Δήμοι μπορούν να έχουν ρόλο:
- στον χωρικό και πολεοδομικό σχεδιασμό των απαραίτητων εγκαταστάσεων,
- στη σύνδεση της εναέριας κινητικότητας με τα σχέδια βιώσιμης αστικής κινητικότητας,
- στον συντονισμό με αεροπορικές αρχές, επιχειρήσεις και παρόχους τεχνολογίας,
- στην προστασία του φυσικού και αστικού περιβάλλοντος,
- στη διαχείριση ζητημάτων θορύβου και όχλησης,
- στη διαβούλευση και ενημέρωση των κατοίκων,
- στη δημιουργία ψηφιακών και φυσικών υποδομών,
- στον προσδιορισμό των υπηρεσιών που ανταποκρίνονται σε πραγματικές τοπικές ανάγκες.
Ταυτόχρονα καταγράφονται δυσκολίες όπως η έλλειψη τεχνογνωσίας σε αρκετές τοπικές αρχές, τα ρυθμιστικά κενά, οι ανάγκες χρηματοδότησης και η κοινωνική αποδοχή.
Από την πυρανίχνευση έως τη μεταφορά φαρμάκων
Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση οι πιθανές χρήσεις των drones είναι ήδη πολλές.
Μπορούν να αξιοποιούνται στην πολιτική προστασία, στην επιτήρηση δασικών εκτάσεων, στη χαρτογράφηση περιοχών μετά από φυσικές καταστροφές, στον έλεγχο τεχνικών έργων και γεφυρών, στην παρακολούθηση περιβαλλοντικών δεδομένων και στην υποστήριξη επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης.
Παράλληλα εξελίσσονται εφαρμογές για τη μεταφορά φαρμάκων, αίματος, μικρών φορτίων και κρίσιμου υγειονομικού υλικού.
Η έννοια της Urban Air Mobility, ωστόσο, είναι ευρύτερη από τα σημερινά drones. Περιλαμβάνει την προοπτική ανάπτυξης συστημάτων για τη μεταφορά τόσο εμπορευμάτων όσο και ανθρώπων μέσα και γύρω από τις πόλεις.
Το ζήτημα του δημόσιου συμφέροντος
Μία από τις βασικές παραμέτρους που αναδεικνύονται είναι η διάκριση μεταξύ διαφορετικών χρήσεων της ίδιας τεχνολογίας.
Άλλες ανάγκες εξυπηρετεί, για παράδειγμα, ένα drone που μεταφέρει επειγόντως φάρμακα και διαφορετικές επιπτώσεις μπορεί να έχει ένα εκτεταμένο εμπορικό δίκτυο διανομών πάνω από κατοικημένες περιοχές.
Για τον λόγο αυτό η UIC2 προτείνει στενότερη συνεργασία μεταξύ τοπικών αρχών, εθνικών αεροπορικών αρχών, ευρωπαϊκών θεσμών και ιδιωτικών φορέων, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο την τεχνική δυνατότητα μιας υπηρεσίας, αλλά και τη χρησιμότητά της για την πόλη.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται ζητήματα προστασίας της ιδιωτικότητας, περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και αποδοχής από τους κατοίκους.
Η ανάγκη προετοιμασίας των ελληνικών Δήμων
Η ανάπτυξη της συγκεκριμένης αγοράς δημιουργεί και νέες ανάγκες τεχνογνωσίας για την ελληνική Αυτοδιοίκηση.
Οι Δήμοι ενδέχεται να χρειαστούν στο μέλλον περισσότερες γνώσεις σε γεωπληροφορική, περιβάλλον, μεταφορές, πολεοδομία, ψηφιακά συστήματα, προστασία προσωπικών δεδομένων και πολιτική προστασία.
Κρίσιμα θα είναι επίσης τα γεωχωρικά δεδομένα για σχολεία, νοσοκομεία, δασικές περιοχές, αρχαιολογικούς χώρους, κρίσιμες υποδομές και άλλες ζώνες στις οποίες μπορεί να απαιτούνται ειδικοί περιορισμοί ή διαφορετική διαχείριση.
Η βασική κατεύθυνση του ευρωπαϊκού οδηγού είναι ότι οι πόλεις χρειάζεται να προετοιμαστούν πριν η μαζικότερη χρήση των νέων εναέριων υπηρεσιών δημιουργήσει δεδομένα που θα είναι δυσκολότερο να ενταχθούν εκ των υστέρων στον αστικό σχεδιασμό.
Καθώς τα drones ενσωματώνονται σταδιακά σε περισσότερες λειτουργίες μιας πόλης, ο σχεδιασμός της αστικής κινητικότητας φαίνεται ότι δεν θα περιορίζεται πλέον μόνο στους δρόμους, τα πεζοδρόμια, τα ποδήλατα και τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Θα αφορά όλο και περισσότερο και τον χαμηλό εναέριο χώρο πάνω από την πόλη.