Τις διαχρονικές παθογένειες που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) αναδεικνύει το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών, με αφορμή τις πρόσφατες αποκαλύψεις για φαινόμενα διαφθοράς σε πολεοδομικές υπηρεσίες της χώρας.
Σε ανακοίνωσή του, το Δίκτυο υποστηρίζει ότι οι ΥΔΟΜ, αντί να αποτελούν μηχανισμό εφαρμογής της πολεοδομικής νομοθεσίας και προστασίας του φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος, έχουν σε αρκετές περιπτώσεις μετατραπεί σε πεδίο συναλλαγών, πελατειακών σχέσεων και εξυπηρετήσεων.
Όπως επισημαίνεται, τα φαινόμενα διαφθοράς δεν περιορίζονται σε οικονομικές παρατυπίες, αλλά συνιστούν και ευθεία προσβολή του περιβάλλοντος και του δημόσιου συμφέροντος.
«Οι ΥΔΟΜ, αντί να αποτελούν εργαλείο εφαρμογής της πολεοδομικής νομοθεσίας και προστασίας του φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος, σε αρκετές περιπτώσεις έχουν μετατραπεί σε πεδίο συναλλαγών, πελατειακών σχέσεων, εξυπηρετήσεων και δωροδοκιών», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με το Δίκτυο, οι προσωπικές επαφές μεταξύ πολιτών, εργολάβων, μελετητών και ελεγκτικών μηχανισμών διατηρούν ένα αναχρονιστικό σύστημα που ευνοεί την αδιαφάνεια και τις αθέμιτες παρεμβάσεις.
Η ανακοίνωση κάνει λόγο για άμεσες ή έμμεσες παρεμβάσεις δημοτικών αρχών στη λειτουργία των υπηρεσιών μέσω της διοικητικής εποπτείας ή της πολιτικής επιρροής, ενώ υπογραμμίζει την απουσία αποτελεσματικών και ανεξάρτητων ελεγκτικών μηχανισμών.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι έχουν υπάρξει ακόμη και περιπτώσεις στις οποίες δήμοι άσκησαν ενστάσεις κατά αποφάσεων των Συμβουλίων Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ), στηρίζοντας ιδιοκτήτες που προχώρησαν σε αυθαίρετες κατασκευές.
Το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών υποστηρίζει ότι ο χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός πρέπει να παραμείνει στην αρμοδιότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών, καθώς οι αποφάσεις για τη χρήση γης, την ανάπτυξη των πόλεων και την προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορούν να λαμβάνονται μακριά από τις ανάγκες των κατοίκων.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται ένας ριζικός μετασχηματισμός του τρόπου λειτουργίας των Υπηρεσιών Δόμησης, με βασικούς άξονες:
- πλήρη ψηφιοποίηση όλων των αρχείων και διαδικασιών,
- υποχρεωτική ένταξη των υπηρεσιών στο πρόγραμμα Ψηφιακού Μετασχηματισμού,
- κατάργηση της φυσικής διακίνησης εγγράφων και της άμεσης επαφής πολιτών, εργολάβων και υπηρεσιών,
- δημιουργία επαρκώς στελεχωμένης Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Πολεοδομικών Ελέγχων,
- υποχρεωτική ηλεκτρονική υποβολή και παρακολούθηση όλων των αιτήσεων,
- ανάπτυξη συστήματος ανοικτών δεδομένων για τις άδειες, τους ελέγχους και τις διοικητικές πράξεις,
- κατάργηση των «παρακαμπτήριων» διατάξεων που προβλέπουν απλοποιημένες διαδικασίες,
- θεσμοθέτηση ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό.
Καταλήγοντας, το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών τονίζει ότι η προστασία του περιβάλλοντος, του δημόσιου χώρου και της ποιότητας ζωής προϋποθέτει ισχυρούς θεσμούς, διαφάνεια και ουσιαστική λογοδοσία.
«Η προστασία του περιβάλλοντος, του δημόσιου χώρου και της ποιότητας ζωής απαιτεί ισχυρούς θεσμούς, ανοικτά δεδομένα και αυτοδιοίκηση με ευθύνη και λογοδοσία. Αυτή είναι η κατεύθυνση που οφείλει να ακολουθήσει η χώρα», επισημαίνει στην ανακοίνωσή του το Δίκτυο.