Σε νέα, κρίσιμη φάση εισέρχεται η υπόθεση με τα λεγόμενα «σπιτάκια ανακύκλωσης», ένα οικονομικό σκάνδαλο που αγγίζει άμεσα και τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Οι εξελίξεις γύρω από τις προμήθειες των πολυκέντρων ανακύκλωσης είναι καταιγιστικές, καθώς η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας διευρύνεται, ενώ παράλληλα το ΣΔΟΕ διενεργεί ελέγχους για τις διαδικασίες που ακολούθησε η τοπική αυτοδιοίκηση.
Κομβικό σημείο αποτέλεσε η αιφνιδιαστική έφοδος της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων στα γραφεία της προμηθεύτριας εταιρείας TEXAN, όπου κατασχέθηκε ογκόδες υλικό που αφορά συμβάσεις πώλησης και προβολής, το οποίο διαβιβάστηκε αμέσως στις ευρωπαϊκές εισαγγελικές αρχές.
Το χρονικό της υπόθεσης ξεκίνησε το 2023, όταν η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), μετά από αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εξέτασε την προμήθεια 248 μονάδων από φορείς της Αττικής, της Πελοποννήσου και της Κρήτης έναντι 84 εκατομμυρίων ευρώ. Οι έλεγχοι αποκάλυψαν τριπλάσιες και τετραπλάσιες υπερκοστολογήσεις, καθώς και «φωτογραφικούς» όρους στους διαγωνισμούς που ακύρωναν τον ελεύθερο ανταγωνισμό, οδηγώντας το Υπουργείο Οικονομικών να ζητήσει την επιστροφή 40 εκατομμυρίων ευρώ. Στη σκιά αυτών των αποκαλύψεων, ο ΕΔΣΝΑ ακύρωσε τη συνεργασία του με την εταιρεία, ενώ η ίδια η TEXAN εξέφρασε την πρόθεση να αποσυρθεί από τη διαχείριση των συγκεκριμένων υποδομών.
Αν και η ευρωπαϊκή έρευνα επικεντρώθηκε αρχικά στις συμβάσεις με συγχρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά κονδύλια, πλέον επεκτείνεται και σε 10 επιπλέον διαγωνισμούς οκτώ δήμων μέσω του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης». Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος Θεσσαλονίκης είχε προμηθευτεί 48 «σπιτάκια ανακύκλωσης» λίγο πριν τη λήξη της θητείας της προηγούμενης δημοτικής αρχής, με το συνολικό κόστος να αγγίζει τα 17,7,6 εκατομμύρια ευρώ (370.140 ευρώ ανά μονάδα). Η διαδικασία ανάθεσης παρουσίαζε την ίδια εικόνα με τις υπόλοιπες ελεγχόμενες συμβάσεις, καθώς υπήρξε μόλις ένας υποψήφιος ανάδοχος που προσέφερε έκπτωση μόλις 0,5%.
Παρότι η προμήθεια του Δήμου Θεσσαλονίκης χρηματοδοτήθηκε μέσω δανείων από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και ελεγχόταν αρχικά μόνο από το ΣΔΟΕ, η εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) αλλάζει τα δεδομένα.
Μέσω ενεργού μνημονίου συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τη διερεύνηση απάτης σε πόρους με ευρωπαϊκή εγγύηση, οι διαγωνισμοί του Δήμου Θεσσαλονίκης και των υπολοίπων επτά δήμων εισέρχονται πλέον στο “μικροσκόπιο” των ευρωπαϊκών αρχών, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο δικαστικών εξελίξεων.
Από την πλευρά της, η TEXAN πέρασε στην αντεπίθεση εκδίδοντας ανακοίνωση, στην οποία χαρακτηρίζει ως «ψευδή και συκοφαντικά» όλα όσα αναφέρονται για τους διαγωνισμούς και τις συμβάσεις των συνολικά 429 πολυκέντρων ανακύκλωσης.
Η εταιρεία αποδίδει τις κατηγορίες σε οργανωμένο επιχειρηματικό πόλεμο εναντίον της, συνδέοντας τις αποκαλύψεις με το γεγονός ότι φέρεται ως ανάδοχος σε δύο μεγάλους διαγωνισμούς για το νέο σύστημα εγγυοδοτικής ανακύκλωσης (DRS – Deposit Return System).
Το νέο αυτό σύστημα, που αφορά την τοποθέτηση περίπου 4.000 μηχανημάτων επιστροφής πλαστικών και μεταλλικών συσκευασιών στα σούπερ μάρκετ, «τρέχει» από τη μη κερδοσκοπική εταιρεία DRS – Hellas και αναμένεται να αναμορφώσει πλήρως το τοπίο της ανακύκλωσης στην χώρα.
Ωστόσο, η υπόθεση του DRS περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, καθώς η DRS – Hellas εποπτεύεται από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), ο οποίος δεν έχει εγκρίνει ακόμη τυπικά τη λειτουργία της, παρόλο που ο διαγωνισμός βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Παράλληλα, έντονο ενδιαφέρον έχει εκδηλώσει ο νορβηγικός κολοσσός Tomra, ο οποίος προχώρησε σε δύο επίσημες ενστάσεις καταγγέλλοντας φωτογραφικές διατάξεις που ευνοούν όσους διαθέτουν ήδη εγκαταστάσεις στην Ελλάδα. Μεταξύ των καταγγελιών, η νορβηγική εταιρεία στηλιτεύει το εξαιρετικά υψηλό παράβολο ενστάσεων ύψους 500.000 ευρώ —έναντι των συνηθισμένων 600 ευρώ—, την πλήρη απουσία αναφοράς στον συνολικό προϋπολογισμό του έργου, καθώς και τη φωτογραφική διορία μόλις επτά ημερών που δόθηκε για την υποβολή των προσφορών.